W tym przedświątecznym dniu ułatwię sobie życie i skorzystam z krynicy wiecznej inspiracji, czyli – z „Gazety Wyborczej”. A dzieją się na jej łamach rzeczy tajemnicze. Oto w świątecznym dodatku do "GW" możemy przeczytać artykuł o Waldemarze Łysiaku pióra Wojciecha Czuchnowskiego. Skąd w "GW" tekst o Łysiaku i to popełniony przez głównego gazetowego speca od "czarnej roboty"? Dotąd był w "GW" na Łysiaka "zapis" - nie można było o nim pisać nawet źle. A tu naraz - nagła zmiana? Na usta ciśnie się więc pytanie: co się stało?! Skazani jesteśmy na hipotezy. Stawiam taką: Czuchnowski dostał na Łysiaka zlecenie, ponieważ o Łysiaku napisali niedawno - i to pozytywnie- w "Rzeczypospolitej". "Rzeczpospolita" liczona jest w poczet tzw. "poważnych mediów" więc "GW", chcąc nie chcąc,  musiała dać odpór. I dała. Artykuł Czuchnowskiego pisany jest, swoją drogą, według starej receptury. Jacek Baryzel wspominał (można to przeczytać w najnowszych "Arcanach"), jak to - w latach 70-ubiegłego  wieku - brygady okołoKORowskich młodzianków przekopywały w bibliotekach stare numery "Stolicy" w których znaleźć można było teksty Leszka Moczulskiego. Moczulski podpadł w tym czasie KOR-owcom – bez ich zgody prowadził działalność polityczną - młodziankowie szukali cytatów, które mogłyby Moczulskiego skompromitować (w tym miejscu wyrażam współczucie dla stażystów z "GW", którzy musieli przekopać te wszystkie roczniki PRL-owskich gazet, w których pokazał się Łysiak - bo przecież sam Czuchnowski nie grzebał...)

    Ale z tym Łysiakiem to drobiazg. W tym samym numerze "GW" mamy prawdziwą bombę: Michał Cichy przeprasza powstańców warszawskich za swój tekst z roku... 1994! (chodzi o słynny artykuł o powstańcach mordujących Żydów). Dwanaście lat to kupa czasu, do tego za oknem mamy grudzień - ani to rocznica wybuchu powstania, ani rocznica jego upadku, co więc nagle napadło Michała Cichego? Co prawda blisko do Świąt, więc może tu jest coś na rzeczy – Cichego ruszyło przed Wigilią sumienie.  Niewykluczone, ale jakoś nie chce mi się w to wierzyć.  Artykuł z 1994 roku to nie był żaden wyskok pana Cichego, tylko realizacja polityki redakcyjnej, dziś podobnie - nie mamy do czynienia z poruszeniem sumienia, ale z polityką. Nad przeprosinami Cichego unosi się bowiem, niczym Duch Boży nad wodami, słówko: lustracja. Zdaje się, że w redakcji „Gazety” mocno już czują zbliżającą się falę rewizjonizmu historycznego i – w związku z tym - rzeź autorytetów. Dodajmy też przeczucie końca pół-monopolu „Gazety” na ustawianie dyskursu publicznego.  Bo o czym mówi nam pan Cichy, niby to mówiąc nam o powstańcach warszawskich? Ano, mówi nam, że „nie miał racji” gdy myślał, że „jesteśmy sobie winni przyznanie się do prawdy, choćby była okrutna”, nie miał też racji, wierząc, że „prawda podziała oczyszczająco”. Zweryfikował pan Cichy także swoje przekonanie, co do tego, że „debata jest naczelną cnotą wolnego społeczeństwa, że dzięki starciom odmiennych stanowisk przyszłość będzie lepsza od teraźniejszości”. Cichy stracił też wiarę w wartość dokumentów. Bije się więc w piersi: „Dziś widzę, że mój faktograficzny ton, bogactwo źródeł i przypisów, cała aparatura historiograficzna ukrywały jeszcze jedno – nieczułość”. I, żeby już było zupełnie jasne o co chodzi – w końcu nie każdy czytelnik „GW” „załapie” – rzuca na siebie Cichy najstraszniejszą z potwarzy: „zachowywałem się jak lustrator, przekonany, że prawda ponad wszystko – ponad pokój  i ponad ludzki ból. Miałem stosunek nieubłaganie krytyczny wobec wszelkich świętości. Później dopiero dotarło do mnie, że nie da się deptać świętości, nie depcząc ludzi, którzy je wyznają”. A co do prawdy, to dowiadujemy się, że „nie wystarczy mówić prawdy, żeby mieć rację” (!). Dodajmy jeszcze ten kawałek (bo ładny): Nie ma wydarzeń historycznych bez czarnych kart. (..). Nie uważam już, żeby skupianie się na czarnych stronach życia prowadziło do czegokolwiek dobrego, podobnie zresztą jak znieczulanie się samymi stronami najpiękniejszymi. Nie powinno się milczeć o grzechach, ale należy ich żałować, a nie czerpać satysfakcję z ich wytknięcia”. Piękne prawda? Znowu sobie w „Gazecie” poigrali z powstańcami. Ostatecznie tak, jak w 1994 czymś obrzydliwym było, akurat w 50 rocznicę powstania,  wciąganie powstańców w tryby gazetowej propagandy promującej teorie „polskiego antysemityzmu”, tak dziś obrzydliwe jest wykorzystywanie ich do gazetowych wojenek z lustracją. Nic się nam przez lata pan Cichy nie zmienił, ale – z drugiej strony – kto się po nim, albo po „gazecie”, czegokolwiek spodziewał? Ale skoro Cichy znów wkracza do akcji, to chyba znak, że sytuacja uznawana jest przez „ludzi gazety” za poważną... Czyżbyśmy naprawdę mieli szansę doczekać się lustracji oraz otwartej debaty, która – jak wierzył Cichy dwanaście lat temu, i jak niektórzy wierzą po dziś dzień – jest „naczelną cnotą wolnego społeczeństwa”?

A poza tym – Wesołych Świąt!

Tekst obrabiany – Michał Cichy, Przepraszam powstańców, GW 23/24.12.20006